Eşeyli Üreme

Erkek ve dişi üreme hücrelerinin birleştirilmesi ile yeni bir canlının oluşturulmasına Eşeyli üreme , üreme hücrelerine de gamet denir.

Eşeyli üremenin çeşitleri :

A-) İzogami : Şekil ve yapı olarak aynı büyüklükteki gametlerin birleşmesi ile gerçekleşir.Hem erkek hem dişi bireyin gameti kamçılıdır.Gametler aynı bireyden veya farklı bireyden oluşabilir.

B-) Heterogami : Şekil ve büyüklük bakımından farklı olan gametlerin birleşmesi ile meydana gelir.Yumurta ve spermin büyüklük farkı fazla değilse buna Anizogami ,yumurta vespermin büyüklük farkı çoksa buna Oogami denir.

Örnek : Memeliler.

C-)Konjugasyon : Kalıtsal yapısı farklı iki hücrenin stoplazmi köprü ile kalıtsal madde alış verişidir.Konjugasyon düzenli bir eşeyli üreme biçimi değildir.Gerçek anlamda gamet oluşumu ve döllenme yoktur.Ançak paramecium ve su yosunlarında çekirdek birleşmesi ( Döllenme) ve mayoz gerçekleşir. Bakteriler ve bazı algler dede gözlenir.

D-) Metagenez (Döl almaşı ) :

Bazı canlıların hayat devrinde hem eşeyli hem de eşeysiz üreme beraber görülür.Buna metagenez denir.

Örnek : Plazmodyumda , deniz anasında , Çiçeksiz bitkilerin temel üreme şeklidir.

Plazmodyumun  sporları sivrisinek ısırınca insana bulaşır.İnsanın kan hücrelerinde (Alyuvar) çoğalan sporlar alyuvarları patlatarak sıtmaya neden olur.Plazmodyumun eşeysiz üremesi insanda,eşeyli üremesi sineğin vücüdunda gerçekleşir.

E-)Hermafroditlik :

Omurgasız hayvanların büyük kısmında ve bitkilerin çoğunda bireyler hem dişi hem erkek organı bulundururlar,böyle hayvanlara hermafrodit ,böyle bitkilere erselik denir.

Sadece bazı bitkiler de ve yassı kurtlarda ( Tenyalar) bir birey kendi kendini dölleyerek tek başına üremeyi başarabilir.Toprak solucanı hermafroditdir ançak kendi kendini dölleyemez.

 

F-) Pertanogenez :

Bal arılarında,eşek arılarında,karınca,bazı çekirge ve kelebeklerde görülür. Partenogenezin esası yumurtanın döllenme olmadan gelişerek tam teşekküllü yeni bir bireyin meydana gelmesidir.

Soru : Arılarda,oogenez sırasında gerçekleşen bir nokta mutasyonla ortaya çıkan çekinik bir gene dayalı yeni bir özellik,ilk dölde aşağıdaki bireylerin hangilerinde ortaya çıkar.

a)Kraliçe ve erkek arılarda  b)Kraliçe ve işçi arılarda c)Yalnız kraliçe arılarda d)Yalnız işçi arılarda  e) Yalnız erkek arılarda

 

ÇİÇEKSİZ BİTKİLERDE ÜREME

A-)Karayosunlarında :

Kara yosunları ayrı eşeylidir.Yani her bitki erkek ve dişi organlardan sadece bir tanesin taşır.

B-)Eğreltilerde üreme  : 
 

Erkek organ ve polen oluşumu :

Başçık ve sapçık olarak ikiye ayrılır.Başçık kısmında polenleri (Çiçek tozu) meydana getiren Ana hücreler bulunur.

Dişi organ ve Embriyo kesesi oluşumu :

Çift Döllenme :                              Mitoz

a) Sperm+Yumurta             Zigot               Embriyo (2n)

b)Sperm +Polar çekirdekler                     Triplet     Mitoz      Endosperm(3n)              

 


Polenlerin çeşitli yolarla dişiçik organ tepesine taşınmasına tozlaşma denir.

Çenek :Embriyonun bir kısmını oluşturan,besin deposu görevini yapan ve ilk olarak oluşan yapraklar.

 

OMURGASIZ HAYVALARDA ÜREME

Süngerlerde : Özel bir üreme organı yoktur.Vücudun hücreleri bölünerek gametleri oluşturabilir.

Sölenterlerde : Hidra tomurçuklanma ile üreyebildiği gibi eşeyli olarak ta üreyebilir.

Yassı solucanlarda : Tenyalar kendi kendini dölleyerek çok hızlı bir şekilde çoğalılar.

Toprak solucanı : Hermafroditdir. Ançak kendi kendini dölleyemez.Üreme döneminde iki hayvan çiftleşerek birbirini döller.

Eklem bacaklılar ve böcekler : Tamamı ayrı eşeyli hayvanlardır.Bazılarında partenogenezle üreme görülür.

 

OMURGALI HAYVANLARDA ÜREME 

1-)Yumurta ile çoğalan omurgalılar :

Balıklar,kurbağlar,kuşlar,sürüngenler ve gagalı memeliler (orniterinchus, platipus) yumurtlayarak çoğalırlar.

Kuş sürüngen ve gagalı memelilerde döllenme ana canlının vucudunda gerçekleşir,döllenmiş yumurta dış ortama bırakılır.Yavru gelişimini yumurta kabuğ içerisinde dış ortamda tamamlar.

Dış döllenme yapanlarda amniyon zar ve sıvısı yoktur.Alantoyis(Boşaltım organı) kese memelilerde artıklar anne vucudu ile atıldığından balık ve kurbağalar dada suya verildiği için körelmiştir.Koryon memelilerde göbek bağı ve plesanta oluşumuna katılır.

Amnion sıvısı,zarı,koryon zarı ve allantoyis karasal adaptasyondur.Sürüngen,kuş,memeli embriyolarında gözlenir.Balık ve kurbağa yumurtalarında bulunmaz.Gametlerin oluşmasına gametogenez denir.Eşey organlarına gonod denir.Bütün canlıların gametleri mutlaka haploid (monoploid) kromozumludur.

a-)Sperm oluşumu (Spermatogenez) :

Erkek üreme organlarının mayozla bölünmesi ile oluşurlar. Hareketlidirler .Stoplazmaları çok azdır.

b-)Yumurta oluşumu (Oogenez) :

Dişi üreme hücresine yumurta denir.Bir yumurta ana hücresinden bir yumurta oluşur.Diğer 3 hücre küçük olup döllenme özelliğine sahip değildir,bunlara kutup hücreleri denir.Parçalanarak atılırlar.Oluşmalarının nedeni yumurtanın kromozom sayısını yarıya indirmektir.

 

Gagalı memeliler : Yumurta ana vücütda bir süre geliştikden sonra dışarı atılır ve bol vitellusludur.Gelişmeyi vücud dışında tamamlayıp anneden süt emerek beslenir.Örnek : Platipus

Keseli memeliler : Yumurtaları çok az vitellus taşır.Bu sebeple yavrular tam gelişmemiş doğarlar.Yavru keselerle korunur ve bu keselerdeki sütle beslenirler.Örnek :Kanguru

Plasentalı memeliler :

Beslenme ve gaz alış verişi plasenta aracılığı ile ana tarafından sağlanır.Yumurtalarında vitelus yoktur.Doğumdan sonra anne sütü ile beslenir.

2-)Doğurarak çoğalan Omurgalılar :

Plasenta denen ve yavruların bakımı ve korunmasını en iyi şekilde sağlayan yapı gelişmiştir.Plasentalı ve keseli memeliler doğurarak çoğalır.Plasentalı memelilerde (Yarasa,inek,kedi,fare ,koyun) yavru gelişimi ana canlının vücudunda tamamlanır.Besinlerini anneden plasenta yolu ile alırken artık ürünlerinide  aynı yolla anneye verir.

Keseli memelilerde (Kanguru,keseli ayı ) yavru tam gelişmemiş olarak doğar.Gelişimini ana canlının kesesi içerisinde tamamlar.





Bu sayfa hakkındaki yorumlar:
Yorumu gönderen: didem, 29.10.2014 11:14:47:
bence çok güzel olmuş ellerinize sağlık

Yorumu gönderen: dilara, 19.04.2014 16:32:40:
çooook teşekkürlerrr

Yorumu gönderen: şeban, 29.12.2013 13:29:43:

Yorumu gönderen: yelkili, 24.12.2013 15:47:02:
kandırıyorlar

Yorumu gönderen: residance, 11.12.2013 08:51:48:
:-



Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsminiz:
Mesajın:

Biyoloji
 
Reklam
 
 
Bugün 38 ziyaretçi (61 klik) kişi burdaydı!
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=